Zabytki Rumi

Jednym z najstarszych zabytków są ruiny kościoła pw św. Mikołaja i św. Krzyża z XIII wieku z ul. Kościelnej, które otoczone są starym cmentarzem. Kościół popadł w ruinę już po II wojnie światowej, na początku XX wieku po drugiej stronie ulicy wybudowano nowy.

Dolina Zagórskiej Strugi i lasy

Ilekroć przejeżdża się przez Rumię można zauważyć wyraźną przerwę w okolicznych pagórkach ;) Znajduje się tam Dolina Zagórskiej Strugi. Jest to dość ciekawy i zróżnicowany obszar wcinający się w wysoczyznę, ponieważ źródła Zagórskiej Strugi znajdują się w okolicach Kielna. Idąc z Rumi początkowo mijamy tereny zabudowane Szmelty, które dość szybko zanikają. Znika też asfalt na głównej drodze prowadzącej doliną przechodząc w bruk.

Z dolnym biegiem Zagórskiej Strugi związana jest historia młynów w Rumi, których było kilka. Na przedwojennej mapie niemieckiej są widoczne 4 lokalizacje. Do naszych czasów przetrwał tylko jeden budynek zaadaptowany na siedzibę straży pożarnej. Nad Zagórską Strugą znajdowała się także kuźnia.

Dla wielu osób bardziej atrakcyjny będzie zapewne odcinek leśny, który razem z okolicznymi wzgórzami obejmuje planowany rezerwat Dolina Zagórskiej Strugi. Jeżeli dojdzie do jego powstania to będzie to największy rezerwat w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym o powierzchni 288 ha. Pomijając kwestie ochrony przyrody, ten odcinek doliny jest po prostu bardzo malowniczy.

Wspominając o lasach warto pamiętać o okolicznych pomnikach przyrody, których jest całkiem sporo. Są to głównie drzewa, buki, dęby oraz daglezje. Znajduje się też tutaj sporo głazów narzutowych. Niewątpliwą ciekawostką jest buk rosnący na głazie narzutowym w odnodze Doliny Zagórskiej Strugi.

Przy okazji polecam mapę parków krajobrazowych w naszym województwie:  http://mapa.pomorskieparki.pl/index.php?iframe=true&width=900&height=560

Krótko o kampani wrześniowej

We wrześniu 1939 linia frontu dość szybko osiągnęła okolice Rumi. 9 września oddziały niemieckie podeszły na linię Wyspowo - Reszki - Koleczkowo. Po stronie polskiej na linia frontu była obsadzona przez jednostki 1 Morskiego Pułku Strzelców (1 MPS), Obrony Narodowej (ON) oraz batalion utworzony z marynarzy (m.in. szkoleniowego ORP Bałtyk). 10 września wojska niemieckie podeszły pod Rumię od strony Redy. Polacy bronili Rumi i okolicznych wzgórz do 12 września, kiedy to nastąpił odwrót na Kępę Oksywską, która broniła się do 19 września.

Tak w skrócie wygląda kampania wrześniowa w okolicach Rumi. Warto jednak pamiętać, że przesunięcia linii frontu to rzadko płynny manewr. Często są nimi szybkie i lokalne uderzenia oraz następujące po nich kontruderzenia. Rozważając potyczki pamiętajmy tez o dysproporcji sił oraz o tym że wojsko niemieckie było lepiej wyposażone np w działa oraz posiadało wspierające je lotnictwo.

Pamiątką po wspomnianych działaniach są nie tylko ślady walk, ale również groby poległych. Warto w tym miejscu wspomnieć o kwaterze z 1939 roku na cmentarzu parafialnym w Rumi, w której zostało pochowanych 126 osób broniących tych terenów.

Dodatkowe źródła:

- mapy walk obronnych Gdyni we wrześniu 1939 roku (forum.eksploracja.pl)

- wspomnienia marynarza Olgierda Licharczewskiego uczestnika walk w okolicach Rumi (trojmiasto.gazeta.pl)

- straty wojenne Gdyni w 1939 roku (spis poległych, pdf)

Rumia pod okupacją III Rzeszy

Już w 1939 i na początku 1940 roku w Zagórzu przetrzymywano około 200 jeńców polskich. Zajmowali się oni uprzątaniem pola walki w tym m.in. ekshumacjami poległych.

W trakcie wojny istniało tu kilka obozów pracy, m.in.:
- w 1942 roku powstał obóz pracy Flugzeugwerke Kurt Kannenberg, którego więźniowie pracowali w miejscowych zakładach lotniczych,
- od 1943 roku istniał obóz Aparatenbau Gotenhafen GmbH, którego więźniowie produkowali aparaturę okrętową.

Lotnictwo alianckie przy okazji bombardowań Gdyni wykonywało także naloty na fabryki w Rumi np 9 kwietnia 1944. Z tego nalotu pochodzą ciekawe zdjęcia lotnicze Rumi z okresu wojennego dostępne na stronie http://www.457thbombgroup.org/BB/BBS2.HTML

Na terenie Rumi zachowały się także schrony z okresu okupacji oraz pozostałości po strzelnicy, które są dość dobrze opisane na stronie http://www.fortyfikacje.eksploracja.pl/fr_rumia.htm

Źródła:
Z. Milczewski, " Wejherowo i powiat morski. wrzesień 1939-maj 1945"

Marszewo

Przeznaczenie tajemniczego kompleksu zlokalizowanego w lasach koło Marszewa są do dzisiaj niewyjaśnione. Istnieją mniej prawdopodobne hipotezy o szpitalu oraz bardziej prawdopodobne o ośrodku koordynującym obronę przeciwlotniczą Gdyni w trakcie II wojny światowej. Istnieje wiele sprzecznych relacji dotyczących tego miejsca.

Jednostka wojskowa w Głodówku

W okolicy leśniczówki Głodówko, niedaleko Gacyn znajduje się dość nietypowe wzgórze. Z okolicznego terenu wyróżnia się ono wysokością i stromością stoków. Na nowszych mapach można zauważyć płot, utwardzoną drogę dojazdową i dodatkowe budynki, wniosek jest prosty to na pewno była kiedyś jednostka wojskowa...

Cmentarz wojenny w Łężycach

Kolejną pamiątką po działaniach wojennych jest cmentarz żołnierzy polskich i radzieckich w Łężycach. Pochowanych jest tam aż 4281 żołnierzy z I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte oraz Armii Czerwonej poległych w walkach o Gdynię w okolicach Wejherowa - Rumi. Cmentarz jest typowym przykładem tego typu założeń, niemniej warto go odwiedzić nie tylko ze względu na pamięć o tych którzy zginęli na tych terenach.

Cmentarz w Łężycach

Zderzenie dwóch światopoglądów: krzyż i pomnik z czerwoną gwiazdą, a "między nimi" nagrobki

Jagdschloss w Łężycach

W trakcie II wojny światowej obrona przeciwlotnicza Gdyni pozostawała w gestii Kriegsmarine. Miasto było w tym czasie ważnym ośrodek badawczym i produkcyjnym oraz bazą floty niemieckiej. Wspominałem już o baterii na Górze Markowca jednak do sprawnego działania obrony przeciwlotniczej miasta były także potrzebne radary wczesnego ostrzegania o dalekim zasięgu. Taką właśnie funkcję spełniała stacja radarowa "Jagdschloss" zlokalizowana w Łężycach. Jagdschloss czyli pałacyk myśliwski, jakby nie patrzeć to miało być polowanie na samoloty.

Jagdschloss w Łeżycach, na I pietrze widać składowaną słomę

Budynek jest dość ciekawie położony na łące, przez co widać go już z większej odległości. Jest zbudowany z cegieł, jednak posiada wzmacniane stropy oraz "fartuch" (na zdjęciu widoczny z lewej) z żelbetu. Niestety całość jest w opłakanym stanie.

Więcej zdjęć tego typu budowli można znaleźć pod adresem: http://www.gyges.dk/Jagdschloss.htm

Rumia w 1926 i 1940 roku

Poniżej znajduje się prosta animacja porównująca mapy Rumi z roku 1926 (WIG) i 1940 (Meßtischblatt). Widać na nich wyraźnie rozbudowę miejscowości w tym zakładów produkcyjnych i osiedli mieszkaniowych oraz wybudowanie lotniska .

Uwaga, animacja zajmuje 3,7 MB!

Lotnisko

Historia lotniska w Rumi sięga lat 30-tych XX wieku, kiedy to stworzono tutaj lotnisko sportowe dla polskich studentów z Gdańska. Wynikało to z narastających napięć panujących w Gdańsku. Warto jednak pamiętać, ze od pierwszych lat istnienia lotnisko w Rumi było zapasowym dla Morskiego Dywizjonu Lotniczego z Pucka. Od 1935 roku wykonywano stąd połączenia pasażerskie do Gdańska i Warszawy.

W pierwszych dniach wojny lotnisko zostało zbombardowane, ucierpiało także w wyniku przejścia frontu. W trakcie wojny zostało rozbudowane i było użytkowane przez Luftwaffe. Głównym zastosowaniem było montowanie samolotów i ich oblatywanie, ponieważ w okolicy zlokalizowane były zakłady lotnicze. Podobno montowano tu myśliwce FW-190A oraz bombowce He-111 i Ju-288. Z lotniskiem wiąże się działanie grupy sabotażowej Gryfa Pomorskiego, która uszkodziła na tym lotnisku kilkanaście samolotów. Od 1943 roku stacjonowały tu także jednostki bojowe, początkowo eskadry rozpoznania, a pod koniec wojny eskadry szturmowe.

Po wojnie lotnisko zostało zlikwidowane, a dzisiaj dzielnica która się tu znajduje nazywa się Lotnisko.

Źródła:
http://www.forum.eksploracja.pl/viewtopic.php?t=278
http://www.rumia.edu.pl/dr/kr14.asp

Góra Markowca

Wspominając o Rumi nie wypada pomijać dość burzliwego okresu jakim był marzec 1945 roku i wyzwalanie Trójmiasta przez Armię Czerwoną. Bardzo ważnym elementem niemieckiej obrony bazy Kriegsmarine w Gdyni była Góra Markowca. Zalety tego miejsca można podziwiać do dzisiaj, mimo częściowego zalesienia. Pozycja kontrolowała zarówno dolinę Zagórskiej Strugi jak i Chylonki.

Poranna mgła odchodząca w stronę Gdyni

Niemcy już w trakcie wojny wybudowali tutaj baterię przeciwlotniczą z 4 armatami kalibru 105 mm, poczwórnym działkiem 20 mm, radarem oraz dalmierzem wraz ze schronem...